​​​​​Δικαιώμ​ατα και Δουλείες​​


Τα συνηθέστερα είδη δουλείας που συναντώνται στην Κυπριακή πραγματικότητα είναι το δικαίωμα διόδου, αρδεύσεως, διοχετεύσεως νερού, ανέγερσης οικοδομής, επικαρπίας και οίκησης. Απόκτηση δουλείας επιτυγχάνεται με παραχώρηση από τον ιδιοκτήτη του δουλεύοντος ακινήτου προς τον ιδιοκτήτη του δεσπόζοντος ακινήτου, με χρησικτησία, με αναγκαστική απόκτηση και με επιφύλαξη από τον κύριο ιδιοκτησίας, κατά τη μεταβίβαση της, δικαιώματος οίκησης ή επικαρπίας προς όφελος του ιδίου ή/και τρίτου προσώπου. Οι δύο τελευταίοι τρόποι αποτελούν πράγματι καινοτομίες άγνωστες στα νομικά συστήματα πολλών χωρών. Ο θεσμός της αναγκαστικής απόκτησης διόδου, εισήχθηκε στην Κύπρο το 1966. Οι βασικές πρόνοιες του είναι σχεδόν ταυτόσημες με τις πρόνοιες των άρθρων 1012 έως 1017 του Ελληνικού Αστικού Κώδικα. Με χαρακτηριστική και αξιοσημείωτη διαφορά το ότι, ενώ με βάση το άρθρο 1013, ''η κατεύθυνση της διόδου, η έκταση του δικαιώματος χρήσης της και η καταβλητέα αποζημίωση καθορίζονται από το Δικαστήριο'', με βάση το δικό μας Νόμο, αυτά καθορίζονται από το Διευθυντή του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας που στην προκειμένη περίπτωση ασκεί ''οιωνεί δικαστική εξουσία''.


Η άσκηση της εξουσίας αυτής γίνεται κατά απόλυτα επιτυχή τρόπο. Σπανιότατα η απόφαση του Διευθυντή δεν επικυρώνεται από τη δικαστική εξουσία, στην οποία οποιοσδήποτε επηρεαζόμενος μπορεί να προσφύγει.


Δίοδος μπορεί να εξασφαλιστεί με τους πιο κάτω τρόπους:


(α) Φιλική παραχώρηση: Για τη φιλική παραχώρηση ο ιδιοκτήτης του κτήματος που παραχωρεί τη δουλεία (δουλεύον ακίνητο) υπογράφει το ειδικό έντυπο Ν.251 Α), μόνο. Στο έντυπο αναφέρονται τα στοιχεία του δουλεύοντος ακινήτου και τα στοιχεία του κτήματος που αποκτά τη δουλεία (δεσπόζον ακίνητο), όπως επίσης και πλήρης περιγραφή του δικαιώματος που παραχωρείται. Για ακριβή προσδιορισμό του δικαιώματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σχέδιο ή σχεδιάγραμμα που να καθορίζει ακριβώς τη θέση, κατεύθυνση ή διαστάσεις του μέρους του κτήματος που επηρεάζεται. Για την καταχώρηση της διόδου παρουσιάζονται στο Κτηματολόγιο τα πιο πάνω με συνοδευτική αίτηση σε απλό φύλλο χαρτιού, και οι τίτλοι των επηρεαζομένων ακινήτων.


(β) Αναγκαστική απόκτηση: Ο ιδιοκτήτης του περίκλειστου ακινήτου που επιθυμεί να αποκτήσει πρόσβαση σε δημόσιο δρόμο, επιδίδει στους ιδιοκτήτες των κτημάτων, που κατά την γνώμη του είναι κατάλληλα για τη δημιουργία της διόδου, ειδοποίηση στον τύπο Ν.283 με επίσημο αντίγραφο τοπογραφικού σχεδίου στο οποίο φαίνονται χρωματισμένα με διαφορετικό χρώμα το κτήμα για το οποίο απαιτείται η δίοδος (αποκτών ακίνητο) και τα κτήματα από τα οποία απαιτείται (δουλεύοντα ακίνητα). Η επίδοση γίνεται είτε προσωπικά στην παρουσία ενός τουλάχιστο μάρτυρα είτε με διπλοασφαλισμένη επιστολή. Μέσα σε 60 ημέρες από την επίδοση, ο αιτητής θα πρέπει να καταθέσει την αίτηση του στον τύπο Ν.284. 


Άλλες εργασίες σχετικά με τις δουλείες είναι:


(α) διαγραφή και κατάργηση διόδου

(β) τροποποίηση και καθορισμός της θέσης δικαιώματος διόδου.