ΣΤΑΔΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ

 

Ο αναδασμός έχει ως αντικείμενό του τον ιδιοκτήτη αγροτικής ιδιοκτησίας και την αναμόρφωση της ιδιοκτησίας του. Κατά συνέπεια, το σχέδιο αναδασμού περιλαμβάνει σειρά μέτρων και διαδικασιών με αλληλοεξαρτώμενες νομικές, κτηματικές, τεχνικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές, πολιτιστικές, κοινωνικές και άλλες πτυχές και προεκτάσεις.

Με αυτά τα δεδομένα, ο αναδασμός, που στην Κύπρο εφαρμόζεται μέχρι σήμερα υποχρεωτικά, με απόφαση της πλειοψηφίας των δικαιούχων ιδιοκτητών μιας προτεινόμενης περιοχής αναδασμού, ακολουθεί τα εξής βασικά στάδια, εργασίες και διαδικασίες, τα οποία να σημειωθεί ότι προωθούνται σε αρκετές περιπτώσεις παράλληλα ή και με διαφοροποίηση της σειράς που αναφέρονται, όπου αυτό ενδείκνυται.

 

Αίτηση για εφαρμογή αναδασμού

Οι ιδιοκτήτες, αφού ενημερωθούν και πεισθούν για την ωφελιμότητα του σχεδίου αναδασμού, αν το επιθυμούν, υποβάλλουν συλλογικά αίτηση, με την οποία ζητούν την εφαρμογή του αναδασμού στις ιδιοκτησίες τους.

 

Μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων και μελέτη σκοπιμότητας

Αν μετά από Μελέτη Σκοπιμότητας και από Μελέτη Επιπτώσεων στο Περιβάλλον, συγκεκριμένο σχέδιο αναδασμού κριθεί οικονομικά βιώσιμο και περιβαλλοντικά εφαρμόσιμο, υποβάλλεται στον Υπουργό Εσωτερικών για έγκριση των παραπέρα ενεργειών προώθησης του σχεδίου.

 

Σύγκληση προκαταρκτικής συνεδρίασης ιδιοκτητών και εκλογή προσωρινής επιτροπής αναδασμού

Μετά από την έγκριση του Υπουργού Εσωτερικών, ο οικείος Έπαρχος, συγκαλεί την προκαταρκτική συνεδρίαση των ιδιοκτητών της συγκεκριμένης υπό προώθηση περιοχής αναδασμού. Εάν η πλειοψηφία των παρόντων ιδιοκτητών, κατά τη συνεδρίαση αυτή, ευνοεί την εφαρμογή μέτρων αναδασμού στην ιδιοκτησία τους, τότε οι ιδιοκτήτες προβαίνουν στην εκλογή τριών ιδιοκτητών - αντιπροσώπων τους στην προσωρινή επιτροπή αναδασμού της περιοχής.

 

Καθορισμός περιοχής αναδασμού

Η προσωρινή επιτροπή αναδασμού, αποτελούμενη από τους τρεις εκλεγέντες ιδιοκτήτες και τέσσερις κρατικούς υπαλλήλους, προβαίνει σε καθορισμό της περιοχής αναδασμού και ζητά από το οικείο Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο την ετοιμασία του καταλόγου ιδιοκτητών της περιοχής.

 

Δημοσίευση καταλόγου ιδιοκτητών

Ο κατάλογος με τα ονόματα των ιδιοκτητών της επηρεαζόμενης περιοχής, τις εκτάσεις των κτημάτων, τις καταχωρημένες λεπτομέρειες για κάθε κτήμα, καθώς και την ολική εγγεγραμμένη αξία, όπως ετοιμάζεται από το οικείο Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο, δημοσιεύεται για είκοσι μία (21) ημέρες για ενημέρωση των ιδιοκτητών και υποβολή τυχόν ενστάσεων.

Εάν μέσα στο διάστημα των είκοσι μίας (21) ημερών υποβληθούν ενστάσεις, ο Διευθυντής του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας τις διερευνά, γνωστοποιεί την απόφασή του σε όλους τους ενδιαφερομένους / επηρεαζόμενους και δημοσιεύει τον κατάλογο που τυχόν τροποποιήθηκε.

Αν οποιοσδήποτε ενδιαφερόμενος θεωρήσει ότι παραβλάπτεται από την απόφαση του Διευθυντή του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, έχει τη δυνατότητα, μέσα σε είκοσι μία (21) ημέρες από την κοινοποίηση της απόφασης σε αυτόν, να την εφεσιβάλει στο Δικαστήριο. (Σημειώνεται ότι η καταχώρηση έφεσης στο Δικαστήριο δεν θα εμποδίζει οποιαδήποτε άλλη ενέργεια σχετική με την προώθηση του αναδασμού. Ο κατάλογος ιδιοκτητών τροποποιείται ανάλογα με απόφαση του Δικαστηρίου, και είναι δυνατόν να πληρωθεί αποζημίωση σε μετρητά, αντί να παραχωρηθεί ιδιοκτησία, σε οποιοδήποτε πρόσωπο αναγνωριστεί από το Δικαστήριο ως ιδιοκτήτης.)

 

Πρώτη συνεδρίαση των ιδιοκτητών - Λήψη απόφασης για εφαρμογή αναδασμού

Μετά την πάροδο δεκαπέντε (15) ημερών από τη δημοσίευση του καταλόγου ιδιοκτητών, όπως αυτός τροποποιήθηκε, ο Έπαρχος συγκαλεί την πρώτη συνεδρίαση των δικαιούχων ιδιοκτητών, για να αποφασίσουν, με ψηφοφορία, την εφαρμογή μέτρων ενοποίησης και αναδιανομής στα κτήματά τους. Απόφαση για εφαρμογή του αναδασμού λαμβάνεται όταν η πλειοψηφία των δικαιούχων ιδιοκτητών, οι οποίοι ταυτόχρονα κατέχουν ιδιοκτησία που ανταποκρίνεται στο περισσότερο του μισού της ολικής εγγεγραμμένης αξίας της επηρεαζόμενης περιοχής, ψηφίσει υπέρ της εφαρμογής μέτρων ενοποίησης και αναδιανομής.

 

Εκλογή αιρετών μελών των επιτροπών

Όταν ληφθεί απόφαση για εφαρμογή μέτρων αναδασμού, ο οικείος Έπαρχος συγκαλεί συνεδρία, όπου εκλέγονται τρεις ιδιοκτήτες ως μέλη της επιτροπής ενοποίησης και αναδιανομής (ή επιτροπή αναδασμού) και δυο ως μέλη της επιτροπής εκτίμησης.

 

Η επιτροπή αναδασμού φέρει τη νομική ευθύνη για εφαρμογή του αναδασμού. Ελέγχει και επιβλέπει όλα τα μέτρα εφαρμογής ενός σχεδίου αναδασμού. Είναι εφταμελής, με πρόεδρο τον Διευθυντή του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας και μέλη τους τρεις ιδιοκτήτες, που εκλέγονται μεταξύ των ιδιοκτητών της κάθε περιοχής αναδασμού, τον οικείο Έπαρχο,  τον Διευθυντή του Τμήματος Γεωργίας και τον Διευθυντή του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων ή εκπροσώπους τους.

 

Η επιτροπή εκτίμησης διενεργεί τις εκτιμήσεις όλων των ιδιοκτησιών μέσα στην περιοχή αναδασμού. Είναι εξαμελής, με πρόεδρο έναν υπάλληλο του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας και μέλη τους δύο ιδιοκτήτες που εκλέγονται μεταξύ των ιδιοκτητών της κάθε περιοχής αναδασμού, έναν υπάλληλο του Τμήματος Γεωργίας, έναν υπάλληλο του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων και έναν υπάλληλο του οικείου Έπαρχου.

 

Ετοιμασία και δημοσίευση σχεδίου νέου οδικού δικτύου

Η επιτροπή αναδασμού ετοιμάζει σχέδιο νέων δρόμων, υδραγωγών, αυλακιών και άλλων έργων, λαμβάνοντας υπόψη τις τωρινές και μελλοντικές ανάγκες της περιοχής αναδασμού, για προσπέλαση και για αρδευτικά και αποχετευτικά έργα. Στο σχέδιο σημειώνει επίσης τους υφιστάμενους δρόμους, υδραγωγούς, αυλάκια και άλλα έργα που σχετίζονται με αυτούς.

Το σχέδιο αυτό δημοσιεύεται για είκοσι μία (21) ημέρες, για επιθεώρηση και υποβολή τυχόν ενστάσεων από τους ενδιαφερόμενους ιδιοκτήτες. Η επιτροπή αναδασμού εξετάζει τις ενστάσεις και αν κρίνει αναγκαίες τροποποιήσεις στο σχέδιο, τις υλοποιεί και το επαναδημοσιεύει. Οι αποφάσεις της επιτροπής για τις ενστάσεις κοινοποιούνται σε όλους τους επηρεαζόμενους ιδιοκτήτες.

Αν οποιοσδήποτε επηρεαζόμενος ιδιοκτήτης δεν ικανοποιηθεί από την απόφαση της επιτροπής, σε διάστημα είκοσι μίας (21) ημερών μπορεί να υποβάλει ιεραρχική προσφυγή στον Υπουργό Εσωτερικών. Αν και η απόφαση της επιτροπής εξέτασης ιεραρχικών προσφυγών, που ορίζεται από τον Υπουργό, δεν ικανοποιεί, ο επηρεαζόμενος ιδιοκτήτης μπορεί να προσφύγει στο Δικαστήριο.

 

Συμπληρωματικό σχέδιο οδικού δικτύου

Αν κατά την ετοιμασία του σχεδίου ενοποίησης και αναδιανομής διαπιστωθεί ανάγκη, ετοιμάζεται και συμπληρωματικό σχέδιο οδικού δικτύου. Και σε αυτή την περίπτωση ακολουθείται η ίδια διαδικασία για έγκριση και εκτέλεσή του, όπως και για το αρχικό σχέδιο οδικού δικτύου.

 

Κατασκευή νέων δρόμων

Η κατασκευή των νέων δρόμων και των άλλων έργων γίνεται από ιδιώτες εργολάβους με διαδικασία προσφορών. Το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας επιβλέπει τις κατασκευαστικές εργασίες, ώστε αυτές να εκτελούνται σύμφωνα με τα σχέδια, τους όρους και τις προδιαγραφές του συμβολαίου που υπογράφεται.

 

Εκτιμήσεις

Η επιτροπή εκτίμησης διενεργεί τις εκτιμήσεις όλων των ιδιοκτησιών μέσα στην περιοχή αναδασμού.

Μετά τη συμπλήρωση των εκτιμήσεων, ετοιμάζεται κατάλογος, στον οποίο αναφέρεται η αξία κάθε ιδιοκτησίας, καθώς και χάρτης, στον οποίο φαίνεται η επηρεαζόμενη περιοχή με τις διάφορες κατηγορίες αξιών της γης. Τα έγγραφα αυτά δημοσιεύονται για περίοδο είκοσι μίας (21) ημερών.

Μέσα στο διάστημα αυτό οποιοσδήποτε ιδιοκτήτης μπορεί να υποβάλει αιτιολογημένη ένσταση προς την επιτροπή εκτίμησης η οποία, αφού εξετάσει όλες τις ενστάσεις, γνωστοποιεί τις αποφάσεις της στους ενιστάμενους και δημοσιεύει τον κατάλογο και τον χάρτη που τυχόν τροποποιήθηκαν.

Σε περίπτωση που η απόφαση της επιτροπής εκτίμησης δεν ικανοποιεί κάποιον επηρεαζόμενο ιδιοκτήτη, αυτός μπορεί, μέσα σε είκοσι μία (21) μέρες, να προσφύγει στο Δικαστήριο.

 

Συνεδριάσεις προτίμησης

Η επιτροπή αναδασμού κατά την ετοιμασία του σχεδίου ενοποίησης και αναδιανομής δύναται να συγκαλεί "συνεδριάσεις προτίμησης", όπου κάθε ιδιοκτήτης δηλώνει τις προτιμήσεις του αναφορικά με την ενοποίηση και αναδιανομή της ιδιοκτησίας του. Δηλώνει μεταξύ άλλων τον αριθμό των νέων τεμαχίων γης και την περιοχή στην οποία επιθυμεί να πάρει τη νέα του ιδιοκτησία, αν επιθυμεί αύξηση ή μείωση στην ιδιοκτησία του, καθώς και άλλες λεπτομέρειες. Οι προτιμήσεις αυτές λαμβάνονται κατά το δυνατόν υπόψη στην ετοιμασία του σχεδίου ενοποίησης και αναδιανομής.

 

Ετοιμασία και δημοσίευση σχεδίου ενοποίησης και αναδιανομής

Από την επιτροπή αναδασμού ετοιμάζεται το σχέδιο ενοποίησης και αναδιανομής, λαμβάνοντας υπόψη την αξία και την έκταση της κάθε ιδιοκτησίας πριν τον αναδασμό, τις προτιμήσεις των ιδιοκτητών, όπως εκφράστηκαν κατά τις "συνεδριάσεις προτίμησης", το σχέδιο του νέου οδικού δικτύου και άλλους παράγοντες. Ετοιμάζεται κτηματικό σχέδιο με το νέο οδικό δίκτυο και τα νέα τεμάχια γης της περιοχής, καθώς και κατάλογος στον οποίο καθορίζονται τα νέα τεμάχια γης που παραχωρούνται σε κάθε ιδιοκτήτη, με αναφορά στην έκταση και στην αξία τους. Αναφέρονται επίσης οι τυχόν οφειλές των ιδιοκτητών προς την επιτροπή αναδασμού ή αντίστροφα, καθώς και οι μεταβιβάσεις, τροποποιήσεις ή αποσβέσεις υφισταμένων επιβαρύνσεων, μισθώσεων ή δουλειών. Το σχέδιο δημοσιεύεται για είκοσι μία (21) ημέρες, για επιθεώρηση από τους επηρεαζόμενους ιδιοκτήτες.

Κατά το διάστημα αυτό οι ενδιαφερόμενοι ιδιοκτήτες μπορούν να επιθεωρήσουν τα δημοσιευμένα έγγραφα και να ζητήσουν να τους υποδειχθούν τα κτήματα που τους παραχωρούνται. Αν δεν συμφωνούν μπορούν να υποβάλουν ένσταση. Η επιτροπή αναδασμού εξετάζει τις ενστάσεις και, αν κριθεί αναγκαίο, τροποποιεί το σχέδιο και τον κατάλογο. Σε περίπτωση τροποποίησης, το σχέδιο και τα άλλα έγγραφα δημοσιεύονται κατά τον ίδιο τρόπο που είχε δημοσιευθεί το αρχικό σχέδιο. Οι αποφάσεις της επιτροπής αναδασμού γνωστοποιούνται σε όλους τους επηρεαζόμενους με επιστολή του προέδρου της. Αν η απόφαση της επιτροπής αναδασμού δεν ικανοποιήσει οποιοδήποτε επηρεαζόμενο ιδιοκτήτη, αυτός μπορεί να υποβάλει ιεραρχική προσφυγή προς τον Υπουργό Εσωτερικών. Αν και η απόφαση της επιτροπής εξέτασης ιεραρχικών προσφυγών δεν ικανοποιήσει οποιοδήποτε επηρεαζόμενο, αυτός μπορεί να προσφύγει στο Δικαστήριο.

 

Σχέδιο εξωραϊσμού τοπίου και προστασίας του περιβάλλοντος

Η περί αναδασμού νομοθεσία προνοεί μεταξύ άλλων και την ετοιμασία σχεδίου εξωραϊσμού τοπίου και προστασίας του περιβάλλοντος. Έτσι, το Τμήμα ετοιμάζει, δημοσιεύει και υλοποιεί σχέδια εξωραϊσμού του τοπίου και προστασίας του περιβάλλοντος, σε περιοχές που εφαρμόζεται το σχέδιο αναδασμού.

Τα σχέδια αυτά ετοιμάζονται μετά από μελέτη και περιλαμβάνουν όλα τα έργα προστασίας και βελτίωσης του περιβάλλοντος, φυσικού και δομημένου, που θα υλοποιηθούν στην κάθε περιοχή αναδασμού.

Βασικός στόχος των σχεδίων αυτών είναι η προστασία και η διαφύλαξη των πολιτιστικών και φυσικών μορφωμάτων της κάθε περιοχής αναδασμού, η επέκταση και ο εμπλουτισμός της χλωρίδας και γενικά η βελτίωση της αισθητικής και περιβαλλοντικής αξίας της περιοχής αναδασμού.

 

Κτήση κατοχής

Τα νέα τεμάχια γης, που παραχωρούνται με το σχέδιο ενοποίησης και αναδιανομής, ανήκουν στους νέους ιδιοκτήτες τους από ημερομηνία που καθορίζεται από την επιτροπή αναδασμού. Η ημερομηνία αυτή γνωστοποιείται στους ενδιαφερόμενους ιδιοκτήτες ένα μήνα πριν, με σχετική ανακοίνωση.

 

Εγγραφή νέων τεμαχίων γης

Το τελικό σχέδιο ενοποίησης και αναδιανομής, αφού οριοθετηθεί, κατατίθεται στον αρμόδιο Κλάδο του Τμήματος για εγγραφή των νέων τεμαχίων γης και την έκδοση νέων τίτλων ιδιοκτησίας.

Σημειώνεται ότι, από την ημερομηνία κτήσης κατοχής των νέων τεμαχίων γης μέχρι την εγγραφή τους και την έκδοση νέων τίτλων ιδιοκτησίας, ο Διευθυντής του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας μπορεί, να εκδώσει προσωρινούς τίτλους ιδιοκτησίας για τα νέα τεμάχια γης που αναφέρονται στο τελικό σχέδιο, μετά από αίτημα οποιουδήποτε ιδιοκτήτη το επιθυμεί.

 

Κατανομή δαπανών

Μετά την ολοκλήρωση όλων των έργων για την εφαρμογή του σχεδίου αναδασμού, η επιτροπή αναδασμού υπολογίζει τις δαπάνες που αναλογούν στους ιδιοκτήτες. Αυτές περιλαμβάνουν μέρος της δαπάνης κατασκευής του νέου οδικού δικτύου, αποζημιώσεις που πληρώθηκαν από την επιτροπή αναδασμού για ζημιές σε καλλιέργειες ή παρεμπόδιση στη χρήση ιδιοκτησίας κατά τρόπο που προκλήθηκε οικονομική ζημιά και αποζημιώσεις για απαλλοτρίωση ιδιοκτησιών που βρίσκονται έξω από την περιοχή αναδασμού και επηρεάστηκαν από έργα αναδασμού.

Για τον καταμερισμό του ποσού των δαπανών που αναλογεί σε κάθε ιδιοκτήτη, η επιτροπή αναδασμού λαμβάνει υπόψη την έκταση, την αξία, την προσπέλαση που είχε μια ιδιοκτησία πριν εφαρμοστούν τα μέτρα ενοποίησης και αναδιανομής και γενικά το όφελος που αποκόμισε από την εφαρμογή των μέτρων αυτών.

 

Δημοσίευση καταλόγου δαπανών

Η επιτροπή αναδασμού ετοιμάζει κατάλογο με το όνομα κάθε ιδιοκτήτη, τα τεμάχια που παραχωρήθηκαν στον κάθε ιδιοκτήτη με το σχέδιο ενοποίησης και αναδιανομής, το ποσό με το οποίο επιβαρύνεται ο καθένας και τον αριθμό των δόσεων. Ο κατάλογος δημοσιεύεται για είκοσι μία μέρες προς επιθεώρηση. Οποιοσδήποτε επηρεαζόμενος ιδιοκτήτης μπορεί μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα να υποβάλει ένσταση σχετικά με το ύψος του ποσού με το οποίο επιβαρύνθηκε.

Η επιτροπή αναδασμού εξετάζει τις ενστάσεις που τυχόν υποβλήθηκαν και αν το κρίνει σκόπιμο τροποποιεί τον κατάλογο. Στη συνέχεια δημοσιεύει τον κατάλογο που τυχόν τροποποιήθηκε και γνωστοποιεί τις αποφάσεις της στους ενδιαφερόμενους. Εάν οποιοσδήποτε επηρεαζόμενος ιδιοκτήτης δεν ικανοποιηθεί, μπορεί να υποβάλει ιεραρχική προσφυγή προς τον Υπουργό Εσωτερικών σε διάστημα είκοσι μίας ημερών από τη δημοσίευση. Η επιτροπή εξέτασης ιεραρχικών προσφυγών εξετάζει τις ιεραρχικές προσφυγές και γνωστοποιεί την απόφασή της στους ενδιαφερόμενους. Αν απόφαση της επιτροπής εξέτασης ιεραρχικών προσφυγών δεν ικανοποιεί, τότε ο ενδιαφερόμενος μπορεί να καταφύγει στο Δικαστήριο.

 

Σημείωση:

Ο αναδασμός, ως σχέδιο πολυδιάστατο που είναι, απαιτεί τη συνεργασία και εμπλοκή πολλών άλλων κυβερνητικών τμημάτων και υπηρεσιών, πέραν αυτών που προβλέπει ο Νόμος του Αναδασμού, όπως τα Τμήματα Πολεοδομίας και Οικήσεως, Γεωλογικής Επισκόπησης, Δασών, Δημοσίων Έργων, Αρχαιοτήτων, την Υπηρεσία Περιβάλλοντος, τη Νομική Υπηρεσία κ.ά.

Πιο πάνω έχουν παρουσιαστεί περιληπτικά τα κύρια στάδια και οι διαδικασίες που απαιτούνται για την εφαρμογή ενός σχεδίου αναδασμού.

Κύριο μέλημα του Τμήματος είναι η τήρηση και υλοποίηση όλων των απαραίτητων ενεργειών για διασφάλιση της ορθής και αντικειμενικής εφαρμογής ενός σχεδίου αναδασμού, οι σκοποί του οποίου είναι κατά κύριο λόγο κοινωνικοοικονομικοί παρά τεχνικοί.